Laptopa sıvı döküldüğünde yapılacak ilk şey cihazı kapatmak değil, güç kaynağını kesmektir: adaptörü çıkarın ve güç tuşunu 5 saniye basılı tutarak cihazı zorla kapatın. Sonra ters çevirip sıvının akmasını sağlayın. Kurutma makinesi kullanmayın, pirince gömmeyin ve kurumuş göründü diye açmayın — asıl hasar sonra başlar.
İlk 60 saniye: sırasıyla
- Adaptörü prizden çekin. Elektrik varken sıvı, devreler arasında kısa devre köprüsü kurar. Hasarın büyük kısmı bu anda oluşur.
- Güç tuşunu 5 saniye basılı tutup kapatın. "Kapat" menüsünü aramayla vakit kaybetmeyin.
- Bataryayı çıkarabiliyorsanız çıkarın. Çıkarılamıyorsa (çoğu yeni modelde öyle) adım 1 ve 2 yeterlidir, kapağı zorlamayın.
- Cihazı ters çevirin. Ekranı açık, klavye aşağı bakacak şekilde bir havluya "çadır" gibi yerleştirin. Amaç sıvının anakarta doğru değil, dışarı akmasıdır.
- Yüzeydeki sıvıyı emdirin. Silmeyin, bastırarak emdirin; silmek sıvıyı tuş aralarına yayar.
Yapmamanız gerekenler
- Saç kurutma makinesi kullanmayın. Sıcak hava sıvıyı buharlaştırıp daha derine iter ve plastik parçaları deforme eder.
- Pirince gömmeyin. İnternette çok yazılan bu yöntem laptopta işe yaramaz; pirinç tozu havalandırma ve klavye altına girer, işi zorlaştırır.
- "Kurudu" diye açmayın. Yüzey kurusa bile anakart üzerindeki nem günlerce kalabilir. Açmak, kurumuş görünen bir kartta kısa devreye yol açar.
- Şarja takmayın. Test etmek için bile olsa.
Hangi sıvı ne kadar tehlikeli?
| Sıvı | Risk | Neden |
|---|---|---|
| Saf/damıtılmış su | Düşük | İletken değildir; hızlı müdahale ile çoğu zaman sorunsuz atlatılır |
| Musluk suyu | Orta | İçindeki mineraller iletkendir ve kuruyunca kalıntı bırakır |
| Çay, kahve (şekersiz) | Yüksek | Asidik; bakır yolları ve lehimleri aşındırır |
| Şekerli içecek, gazoz, meyve suyu | Çok yüksek | Şeker kuruyunca yapışkan iletken tabaka bırakır, korozyon devam eder |
| Alkollü içecek | Yüksek | Hızlı buharlaşır ama şeker ve asit kalıntısı bırakır |
Şekerli bir içecek döküldüyse cihazı hiç açmadan doğrudan servise getirin. Şeker kalıntısı zamanla anakart üzerinde iletken bir köprü oluşturur; ilk gün çalışan bir cihaz iki hafta sonra ölebilir. Bu tabloda en çok yanılgıya düşülen satır budur.
Sonrasında ne oluyor?
Sıvı temasında asıl düşman korozyondur. Sıvı buharlaşsa bile bıraktığı mineral ve asit kalıntısı, nem ve elektrikle birleşip bakır yolları yemeye devam eder. Bu yüzden profesyonel müdahale "kurutmak" değil, temizlemektir: anakart sökülür, izopropil alkol ve ultrasonik banyo ile kalıntı tamamen kaldırılır, korozyona uğramış noktalar kontrol edilir.
Bu işlem ne kadar erken yapılırsa şans o kadar yüksektir. İlk 24-48 saat içinde getirilen cihazlarda kurtarma oranı belirgin biçimde daha iyi. "Çalışıyor, sorun yok" diyerek bir hafta kullanılan cihazlarda ise genellikle klavye, trackpad veya şarj devresi tek tek arızalanmaya başlar.
Verileriniz ne olacak?
İyi haber: sıvı temasında disk çoğunlukla sağlam kalır, çünkü anakarttan ayrı bir bileşendir. Cihaz hiç açılmasa bile diskteki verileriniz kurtarılabilir. Anakart onarımı riskli görünüyorsa, önce diski çıkarıp verilerinizi harici bir ortama aktarıyoruz; böylece en kötü senaryoda bile fotoğraflarınız ve belgeleriniz kaybolmuyor. Ayrıntı: veri kurtarma.
Servise getirirken
Cihazı kapalı ve şarjsız getirin, açmayı denemeyin. Ne döküldüğünü ve ne zaman olduğunu söyleyin — müdahale yöntemi buna göre değişiyor. Erenköy'deki servisimizde sıvı temaslı cihazlarda önce açılmadan iç kontrol yapıyor, temizlik sonrası kademeli test uyguluyoruz. Adrese gelmeden önce lütfen arayın.
İlgili sayfalar: laptop tamiri, veri kurtarma, klavye ve şarj soketi arızaları.