Format sonrası "şunu da almayı unutmuşuz" cümlesi, servisimizde en sık duyduğumuz cümlelerden biri. Oysa yedeklemenin zor tarafı diski kopyalamak değil, neyin nerede durduğunu hatırlamaktır. Aşağıdaki liste, formattan önce sırayla geçilmesi gereken tam kontrol listesidir.
1. Belgeler ve kişisel dosyalar
Masaüstü, Belgeler, İndirilenler, Resimler, Videolar ve Müzik klasörleri. En sık atlanan yer Masaüstü ve İndirilenler'dir; insanlar buraları "geçici" sanır ama yıllarca biriken dosyalar oradadır.
Bir de C: sürücüsünün köküne veya program klasörlerinin içine kaydedilmiş dosyalar var: eski muhasebe programlarının veri klasörleri, tarama çıktıları, PDF arşivleri. Format öncesi C: sürücüsünde dosya türüne göre bir arama yapmak (örneğin .pdf, .xlsx, .jpg) bunları ortaya çıkarır.
2. Tarayıcı verileri
- Yer imleri — dışa aktarın veya hesabınıza senkronize edin
- Kayıtlı parolalar — tarayıcı hesabınıza giriş yaparak senkronize edin; format sonrası geri gelir
- Açık sekme grupları ve eklentiler — kullandığınız eklentilerin listesini bir yere not edin
Google/Microsoft/Firefox hesabınızla oturum açıp senkronizasyonu açmak, bu maddenin tamamını tek adımda çözer.
3. E-posta
Outlook, Thunderbird gibi masaüstü programı kullanıyorsanız, e-postalarınız çoğunlukla bilgisayarda yerel bir dosyada duruyor olabilir (Outlook'ta .pst/.ost). Bunu ayrıca yedekleyin. Ayrıca şunları not edin:
- Hesap ayarları: sunucu adresleri, port numaraları, kullanıcı adları
- E-posta imzaları (metin ve görsel)
- Adres defteri / kişiler
- Oluşturduğunuz kurallar ve klasör yapısı
4. Lisanslar ve hesaplar
Formattan sonra en can sıkıcı sorun budur:
- Ücretli programların lisans anahtarları (satın alma e-postalarınızı bulup bir klasöre toplayın)
- Windows lisansı — dijital lisanslar Microsoft hesabınıza bağlıysa sorun olmaz, emin değilseniz kontrol edin
- İki adımlı doğrulama uygulamaları — telefonda değil bilgisayarda kuruluysa, kurtarma kodlarını mutlaka alın
- VPN, muhasebe, tasarım yazılımlarının hesap bilgileri
5. Kolayca unutulanlar
Bu bölüm, format sonrası pişmanlıkların büyük kısmını oluşturuyor:
| Ne | Nerede olur |
|---|---|
| Oyun kayıtları | Belgeler altındaki oyun klasörleri, Steam bulut dışı kayıtlar |
| Uygulama ayar dosyaları | AppData klasörü (gizli klasörleri görünür yapın) |
| Yazıcı/tarayıcı profilleri | Program ayarları, ağ yazıcısı IP'si |
| Sertifikalar (e-imza, banka) | Tarayıcı sertifika deposu, USB token |
| WhatsApp/Telegram masaüstü verileri | AppData |
| Özel yazı tipleri | Windows Fonts klasörü |
| Kablosuz ağ parolaları | Kayıtlı ağların şifrelerini bir yere yazın |
| Sanal makineler | Genellikle çok büyük dosyalar; yeri ayrıca kontrol edilmeli |
6. Sürücüler
Modern Windows sürücülerin çoğunu kendisi bulur, ama laptoplarda üreticiye özel yardımcı yazılımlar (fonksiyon tuşları, güç profilleri, parmak izi) eksik kalabiliyor. Cihazınızın tam model numarasını not edin; format sonrası üreticinin destek sayfasından indirmek kolay olur.
7. Yedeği nereye almalı?
- Harici disk: En pratik ve hızlı yöntem. Yedeğin aynı bilgisayarın ikinci diskinde olması yedek sayılmaz.
- Bulut: Belgeler ve fotoğraflar için ideal; büyük dosyalarda yükleme süresi uzun olabilir.
- İkisi birden: Kritik veriler için en güvenli yaklaşım. Bir kopya evde, bir kopya bulutta.
8. Formatlamadan önce son kontrol
- Yedeği başka bir cihazda açarak doğrulayın. Kopyalandığını görmek yetmez, açıldığını görün.
- Dosya sayısı ve toplam boyutu karşılaştırın.
- Yedek diski formatlanacak bilgisayardan fiziksel olarak çıkarın. Yanlış sürücüye format atmak, kurtarılması en zor kazalardan biridir.
Emin değilseniz
Disk zaten arızalıysa veya cihaz açılmıyorsa, kendi başınıza yedek almaya çalışmak riski artırabilir. Böyle durumlarda önce diskin bire bir kopyasını (klon) alıp veriyi güvene alıyor, sonra işleme başlıyoruz. Ayrıntı: veri kurtarma ve format ve yazılım kurulumu. Erenköy'deki servisimizde format işlemi öncesinde bu kontrol listesini birlikte geçiyoruz.