"Bilgisayarım açılmıyor" cümlesi, servis masasında en az bilgi veren cümledir. Çünkü bu ifadenin altında birbirinden tamamen farklı beş ayrı senaryo yatar ve her birinin sebebi de, çözümü de başkadır. Telefonla arayan müşterilerimize sorduğumuz ilk soru hep aynıdır: "Güç ışığı yanıyor mu, fan sesi geliyor mu, ekranda herhangi bir şey beliriyor mu?" Bu üç sorunun cevabı arızayı yarı yarıya daraltır.
Durum 1: Hiçbir tepki yok — ışık yok, ses yok
Düğmeye bastığınızda hiçbir ışık yanmıyor, fan kıpırdamıyorsa sorun büyük ihtimalle cihaza ulaşan enerjidedir. Dizüstü bilgisayarlarda sırayla şunlara bakılır: prizde elektrik var mı, adaptörün üzerindeki ışık yanıyor mu, adaptör kablosu fişe yakın kısımda kırılmış mı, cihaz üzerindeki şarj girişi (DC jack) oynuyor mu.
Adaptör kabloları en çok, fişten çıkan ilk beş santimlik bölümde ve cihaza giren uçta kopar. Dışarıdan sağlam görünen kablonun içindeki bakır teller kırılmış olabilir. Kabloyu hafifçe oynattığınızda adaptör ışığı sönüp yanıyorsa teşhis konmuştur.
Masaüstü bilgisayarlarda aynı belirtinin en sık sebebi güç kaynağıdır. Anahtarlı prizler, uzatma kabloları ve eski güç kaynakları bu listede başı çeker. Güç kaynağı arızalarında bazen tek belirti, bilgisayarın uzun süre kapalı kaldıktan sonra ilk denemede açılmamasıdır.
Bir de şu klasik var: pili çıkarılabilen eski dizüstülerde pili çıkarıp, adaptörü de sökün, güç düğmesine 30 saniye basılı tutun, sonra sadece adaptörle deneyin. Kondansatörlerde biriken artık yükü boşaltan bu işlem, şaşırtıcı sayıda cihazı hiçbir masraf olmadan geri getirir.
Durum 2: Işık yanıyor, fan dönüyor ama ekran siyah
Cihaz elektriği alıyor ama görüntü yok. Burada ilk ayrım, cihazın gerçekten açılıp açılmadığıdır. Karanlık bir odada ekrana çok yakından, açılı bakın. Silik de olsa bir şeyler seçebiliyorsanız cihaz açılıyor, arka aydınlatma çalışmıyordur — bu genellikle ekran kablosu veya arka ışık devresi sorunudur ve ekranın tamamen değişmesi gerekmeyebilir.
Ekran gerçekten kapkaraysa ve harici bir monitör bağlandığında görüntü geliyorsa, sorun panelde veya kapak menteşesinden geçen video kablosundadır. Bu kablo, menteşenin binlerce kez açılıp kapanmasıyla yorulur; belirtisi, kapağı belli bir açıya getirdiğinizde görüntünün gelip gitmesidir.
Harici monitörde de görüntü yoksa sorun ekranda değil, ana kartta veya bellekte olabilir. Masaüstü bilgisayarlarda RAM modüllerini yuvasından çıkarıp temizleyip yeniden takmak, bu belirtiyi veren arızaların önemli bir kısmını çözer.
Durum 3: Marka logosunda kalıyor veya sürekli yeniden başlıyor
Cihaz açılıyor, üretici logosu geliyor, sonra ya donuyor ya da tekrar başa dönüyor. Bu tablo artık donanım-yazılım sınırındadır. En sık sebepler: sistem diskinin bozulması, Windows güncellemesinin yarıda kalması, ve SSD'nin ömrünü tamamlaması.
Burada önemli bir uyarı var: cihazı arka arkaya defalarca açıp kapatmayın. Disk fiziksel olarak zayıflamışsa her deneme veri kaybı riskini artırır. Verileriniz sizin için değerliyse, en doğru hareket cihazı kapatıp servise getirmektir; kurtarma işlemi, disk henüz tamamen ölmeden çok daha yüksek başarıyla yapılır.
Sürekli yeniden başlama, ısınmayla da olabilir. Cihaz açılıyor, birkaç saniye sonra kapanıyor ve bu döngü devam ediyorsa soğutma sistemi devrede olmayabilir.
Durum 4: Mavi ekran verip kapanıyor
Ekranda hata mesajı ve bir kod görüyorsanız, aslında elinizde değerli bir ipucu var demektir. O kodu telefonla fotoğraflayın. Bellek hatalarına, sürücü çakışmalarına ve disk sorunlarına işaret eden kodlar birbirinden ayrılabilir ve teşhis süresini ciddi biçimde kısaltır.
Durum 5: Açılıyor ama işletim sistemi bulunamıyor
"No bootable device", "Operating system not found" gibi bir yazı görüyorsanız, cihaz çalışıyor fakat diski göremiyor demektir. Bu, disk kablosunun gevşemesinden diskin tamamen arızalanmasına kadar geniş bir aralığı kapsar. BIOS ekranına girip diskin listede görünüp görünmediğine bakmak, arızayı ikiye böler: görünüyorsa yazılımsal, görünmüyorsa donanımsaldır.
Servise getirirken nelere dikkat edin
- Arızanın ne zaman ve hangi olaydan sonra başladığını not edin. "Elektrikler gidip geldikten sonra", "güncellemeden sonra", "düştükten sonra" bilgileri teşhis süresini yarıya indirir.
- Adaptörü mutlaka beraberinde getirin.
- Cihazda kurtarılması gereken veri varsa bunu en başta söyleyin. Veri öncelikliyse izlenen yol tamamen değişir.
- Hata ekranının fotoğrafını çekmişseniz gösterin.
Evde denemenizde sakınca olmayanlar
Farklı bir prize takmak, adaptörü ve kabloyu gözle kontrol etmek, harici monitör bağlamak, pil çıkarılabiliyorsa yukarıda anlattığımız artık yük boşaltma işlemi — bunların hiçbiri cihaza zarar vermez. Buna karşılık kasayı açıp içindeki parçaları sökmek, bilmediğiniz bir programla "onarım" denemek veya diski başka bir bilgisayara takıp biçimlendirmek geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurabilir.
Erenköy ve çevresinde 15 yıldır bu tip arızalarla ilgileniyoruz; teşhis aşamasında cihazınızın durumu ve izlenecek yol hakkında önce sizi bilgilendiriyoruz. Home ofis çalıştığımız için gelmeden önce lütfen telefonla arayın.